دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 27 68 2026 05 22 The Policy of Silence and Deliberate Omissions in Beyhaqi History سیاست سکوت و حذف‌های تعمدی در تاریخ بیهقی 105 132 4219 10.29252/kavosh.2026.24079.3796 FA مژگان میرحسینی استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه کوثر بجنورد Journal Article 2025 12 09 Beyhaqi holds a distinctive position in classical Persian historiography due to his meticulous composition, narrative richness, and politico-administrative analyses. During the Ghaznavid period, an era dominated by Ash'arite theological thought predicated on determinism and the acceptance of divine destiny, the straightforward and unvarnished narration of reality devoid of omission or apprehension proved to be untenable. This premise gives rise to the hypothesis that Beyhaqi may have been compelled on certain occasions to make deliberate omission or choose strategic silence. Employing an analytical-historical approach through library-based research and drawing upon primary and secondary sources, this study addresses the fundamental questions ‘In which domains did Beyhaqi resort to deliberate silence or omissions?’ and ‘What motivations underlie them?’ The findings indicate that these omissions and silence cases predominantly occur in the representation of principal actors, the positive services of certain figures, internal court rivalries and conspiracies, suspicious deaths, financial corruption of certain personalities, military defeats, internal insurrections, sectarian and religious activities, the influence of women within the court, and the recounting of his own personal relationships. The silence is not attributable to ignorance or forgetfulness; rather, it constitutes the outcome of ideological, political, and methodological choices within the framework of courtly historiography. They create a latent presence that, through deliberate absence, reveals the author's political and value orientations, functioning as a mechanism for preserving royal legitimacy, navigating courtly competition, and upholding the ethics of secretarial conduct. <strong>بیهقی به دلیل دقت در نگارش، غنای روایی و تحلیل‌های سیاسی- اداری، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ‌نگاری کلاسیک فارسی دارد. در دوره غزنوی یعنی عصری که تفکر اشعری مبتنی بر جبر و پذیرش قضا و قدر غلبه دارد، بیان واقعیت به سادگی، بی هیچ کم و کاست و هراسی ناممکن است</strong><strong>؛</strong><strong> پس این فرضیه مطرح می­شود که ممکن است بیهقی ناچار در مواردی به حذف تعمدی یا سکوت استراتژیک روی آورده باشد. این مقاله با رویکردی تحلیلی-تاریخی به روش کتابخانه­ ای و با استناد به منابع اولیه و ثانویه در پی پاسخگویی به این پرسش اساسی است که </strong><strong>سکوت یا حذف</strong><strong>­</strong><strong>های تعمدی بیهقی در چه حوزه­هایی نمودار شده و چه انگیزه ­هایی سبب آن بوده است؟ </strong><strong>نتایج بررسی نشان می‌دهد که این حذف­ ها و سکوت­ ها عمدتاً در حوزه­ های </strong><strong>بازنمایی کنشگران اصلی، خدمات مثبت برخی شخصیت ­ها، رقابت­ ها و توطئه ­های داخلی دربار، </strong><strong>مرگ­های مشکوک، فساد مالی برخی شخصیت ­ها، شکست های نظامی، شورش­ های داخلی، فعالیت­های فرقه ­ای و مذهبی، نفوذ زنان در دربار و بازگویی روابط خود او دیده می‌شود. این سکوت‌ها نه تنها ناشی از ناآگاهی یا فراموشی نیست، بلکه نتیجه انتخاب ایدئولوژیک، سیاسی و روش ­شناختی در چارچوب تاریخ‌نگاری درباری است و حضوری پنهان می ­آفریند که از طریق غیبتِ عمدی، نگرش‌های سیاسی و ارزشی نویسنده را آشکار می‌سازد و به‌عنوان ابزاری برای حفظ مشروعیت سلطنتی، رقابت درباری و اخلاق منشی‌گری عمل می‌کند.</strong> https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_4219_ee19b24cc88a0e52f47dbeb59b15f1c6.pdf