دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 27 68 2026 05 22 Investigating the Adaptations of the Famous Sonnet “Emrooz Shah-e Anjoman-e Delbaran Yeki Ast” and Making a Hypothesis Regarding its True poet بررسی اقتفاها و استقبال‌ها از غزل مشهور «امروز شاه انجمن دلبران یکی است» و احتمالی دربارۀ شاعر اصلی آن 133 160 4222 10.29252/kavosh.2026.23443.3737 FA فاطمه تسلیم جهرمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران 0000-0002-8020-9538 بهرام شعبانی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. Journal Article 2025 07 31 Among the sonnets occasionally attributed to Hafez in various non-standard manuscripts is a piece beginning with the line <em>“Emrooz shah-e anjoman-e delbaran yeki hast / Delbar agar hezar bood, delbar-e an yeki hast”.</em> This poem has also been attributed to Amir Khosrow Dehlavi, Jami, and Esmat Bukhari, while some sources designate it as the work of an unknown poet. Utilizing a descriptive-analytical approach and library research, this study identifies six poets who have composed <em>istiqbal</em> (literary responses/imitations) to this poem, analyzing these adaptations through a stylistic lens in comparison with the original sonnet. The findings indicate that most of the poets who responded to this work were either mystics or poet-mystics, and the majority of commentators interpret the beloved (<em>mamdouh</em>) in this poem as God or the Prophet, associating it with the concept of <em>Wahdat al-Wujud</em> (Unity of Being). Given that the peak of these imitations occurred during the 8^th and 9^th centuries AH, it is highly probable that the poem was composed within this timeframe or reached its zenith of popularity during this era. Furthermore, due to the numerous imitations by prominent contemporary or near-contemporary poets, the original author’s identity has remained obscure. Based on the findings of this research, it is highly likely that this sonnet was composed by Esmat Bukhari, who himself imitated a poem by Amir Khosrow Dehlavi. Esmat’s contemporaneity with Hafez, the passage of time, his relative lack of fame compared to Hafez, and the lack of a standardized collection of his works have led to the incorporation of this poem into Hafez’s anthology and its subsequent fame under his name. <strong>یکی از غزل ­هایی که در برخی از نسخه­ های غیرمشهور دیوان حافظ نیز آمده، غزلی است با مطلع: «امروز شاه انجمن دلبران یکی است/ دلبر اگر هزار بود، دل بر آن یکی است». این غزل به امیرخسرو دهلوی، جامی و عصمت بخاری نیز نسبت داده شده و برخی منابع، آن را از شاعری مجهول دانسته‌اند. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ضمن معرفی شش شاعر استقبال‌کننده از این غزل، این اقتفاها را به شیوۀ سبک‌شناسی، مطالعه و با غزل اصلی مقایسه کرده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد بیشتر استقبا‌ل‌کنندگان این غزل، از شاعران عارف یا عارفان شاعر بوده­ اند و بیشتر شارحان، ممدوح آن را خداوند یا پیامبر(ص) و مضمون آن را مرتبط با وحدت وجود معرفی کرده‌اند. با توجه به اینکه بیشترین استقبال‌ها در دو قرن هشتم و نهم صورت گرفته، به نظر می‌رسد محدودۀ سرایش غزل نیز یکی از این دو قرن بوده یا در این دوره بیشترین شهرت را داشته است. همچنین بر اثر استقبال‌‌های متعدد شاعران مشهور معاصر با سرایندۀ اصلی یا پس از وی، نام شاعر اصلی ناشناخته باقی مانده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش به احتمال فراوان این غزل، سرودۀ عصمت بخاری است که خود از غزل امیرخسرو دهلوی اقتفا کرده است. معاصربودن عصمت با حافظ، گذر زمان، کم‌شهرتی عصمت و عدم جمع‌آوری اشعار او، باعث شده تا این غزل به <em>دیوان حافظ</em> راه یابد و مشهور شود. </strong> https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_4222_f819155f9ffe9359a639a948bef6ef62.pdf