دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Weather Types and their Influence on the Precipitation of Iran تیپ های هوا و اثر آنها بر اقلیم ایران 21 49 2198 10.29252/kavosh.2002.2198 FA بهلول علیجانی دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه تربیت معلم تهران Journal Article 2001 02 19 Weather typing of surface pressure patterns over Iran and the surrounding region (20°N to 47.5°N and 35°E to 67.5°E) has been accomplished through the use of daily 12 GMT grid - point pressure values of the NCEP reanalysis data for the months November to March during the 1966-1995 period. The NCEP data were checked against reality by comparison with observed station data. The results showed excellent agreement with correlations >0.85 on the daily time scale. The complete data set was divided into two halves and 5 monthly sub-periods. Principal component analysis with S-mode and Varimax rotation of the correlation matrix was applied to the standardised series. Because of the high spatial correlation of all the sub-period series, only the full 30-year series was selected for subsequent studies. Using the scree test, 6 orthogonal factors were retained. Factor scores of these components were then used to classify the daily pressure patterns of the study period by assigning each day to the factor with the highest absolute score. Days with each factor were then divided into three clusters based on factor scores. The resulting 18 cluster maps were then compared by their spatial correlation. They highly correlated maps were combined and 9 final weather types were produced. Each of the nine resulting weather types were named according to the location of the dominant system relative to Iran. The monthly and annual frequencies of the types were computed and their related 500 hpa composite flow patterns were produced. The significance and importance of the surface weather types to the climate of Iran were checked by analyzing their contribution to the frequency and daily intensity of precipitation. Among the weather types, the Zonal (Z) type was the most frequent and persistent representing the mean distribution of pressure over the area. Then Northeastern high (NEH) and Western low (WL) types were the next most frequent and persistent types. In terms of contribution to precipitation, the cyclonic type of WL showed the highest contribution all over Iran except the Caspian area where the Northwestern high (NWH) was the most important type. Each type showed a monthly preference and each month had one dominantly frequent weather type. الگوهای فشار حاکم بر ایران و سرزمین‌های مجاور (۲۰ تا 5/47 درجه شمالی و ۳۵ تا 5/67 درجه شرقی) با استفاده از آمار فشار بازسازی شده NCEP در ساعت 12، روزانه با فاصلة 5/2درجة جغرافیایی واقع در محدودة مطالعه و در دورة نوامبر تا مارس سالهای 1966 تا ۱9۹۵ طبقه‌بندی و شناسایی گردید. برای طبقه‌بندی داده‌های فشار، از روش تحلیل عاملی با ماتریس همبستگی آرایة S و چرخش واریماکس استفاده شد. در نتیجه، تعداد 168 متغیر (تلاقی) به ۶ عامل اصلی تبدیل شدند. نقشه‌های فشار روزهای دورة مطالعه براساس نمرات عاملی هرکدام از شش مؤلفة اصلی، به سه گروه نمرات بالا، نمرات میانی، و نمرات پایین تقسیم شدند. براین اساس، ۱۸ نقشة مرکبه تهیه شد. براساس شباهت‌های بین نقشه‌های مرکب، ٩ نقشة متمایز یا تیپ هوا، شناسایی شد. هرکدام از تیپ‌های نهایی براساس محل استقرار نامگذاری شد. نقشه‌های مرکب سطح ۵۰۰ هکتو پاسکال این تیپ هم ترسیم گردید. فراوانی ماهانه و سالانه و اهمیت تیپ‌ها در بارش ایران محاسبه شد. نتایج این تحقیق نشان داد که داده‌های بازسازی شدة NCEP از دقت و صحت بالایی برخوردار و برای مطالعه پراکندگی فشار ایران مناسب هستند. در بین تیپ‌های هوا، تیپ مداری فراوانترین و مداوم‌ترین تیپ است و تیپ‌های پرفشار شمالی و کم فشار غربی به ترتیب، در درجة دوم قرار دارند. شدیدترین بارش‌های روزانه را در همه جای ایران در جنوب البرز تیپ کم فشار غربی تولید می‌کند. سواحل دریای خزر، تیپ پرفشار غربی شدیدترین بارش ها را پدید می آورد. هر تیپ هوا در یک ماه معین بیشترین فراوانی را دارد و در هر ماه هم تیپ هوایی خاصی فراوانتر است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2198_16455f6610d4a4358485098546be9c2f.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 A Study on Site Selection for Cloud Seeding with Emphasis on Clouds in Kerman Region امکان سنجی باروری ابرها با تأکید بر وضعیت ابرها در منطقه کرمان 51 60 2199 10.29252/kavosh.2002.2199 FA کمال امیدوار استادیار گروه جغرافیای دانشگاه یزد Journal Article 2001 05 25 One of the most important factors in selecting a suitable site for cloud seeding is the study of the clouds in a region. This research has been conducted on the southern mountains in Kerman province, using the data on clouds provided by regional stations. The results of the research show that the highest occurrence of overcast and low clouds is observed from December till April. During this period, the freezing level is the lowest. Also the Lowest temperature range, -12.5°C occurs at the height of 5400m above sea level. From December till April the southern slopes of Barrez-Lalehzar have provided the most suitable conditions for the performance of cloud seeding projects. یکی از فاکتورهای بسیار ضروری در انتخاب جایگاه مناسب باروری ابرها، مطالعه وضعیت ابرها در منطقه معین است. این پژوهش در ارتفاعات بلند جنوب کرمان با استفاده از داده‌های ابر ایستگاه‌های منطقه انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین فراوانی آسمان تمام ابری و حدّاکثر فراوانی رخداد ابرهای پایین، در ماه های ‌آذر تا فروردین در منطقه دیده می‌شود. در همین ماه‌هاست که تراز یخبندان به پایینترین سطح خود می‌رسد و فاصله دمایی 5/12-درجه سانتیگراد تقریبا در ارتفاع 5400 متری از سطح دریا واقح می‌شود. بنابراین، ماه‌های آذر تا فروردین و شیب‌های جنوبی ارتفاعات جبال‌بارز-لاله‌زار شرایط مناسب‌تری را برای اجرای طرح‌های باروری به وجود میآورد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2199_2499cb059113bcf13037b43fa980149f.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 The Strategies of Rural Development in Third World Countries راهبردهای توسعه روستایی در جهان سوم 61 76 2212 10.29252/kavosh.2002.2212 FA کرامت الله زیاری دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه یزد Journal Article 2001 02 03 This article investigates the strategies of rural development in the third world. The method of the research is descriptive-analytical. The aim of rural development is to apply certain strategies for the betterment of rural economic and social life. The development of rural areas not only depends on the farming devices, but on different perspectives of land, society and rural economy involved. Different strategies of rural development include technocratic, reformational, and radical ones. They rest on the discipline of open-market. The most important factors affecting the rural development are land reforms, technological educational research, diffusion, employment established, rural institutions, industrialization, price policy, circular relation with different supporting economic and all sections and harmonious development policies. Undoubtedly, any rural development planning should take place with regard to the strategies mentioned above along with natural, economic and cultural conditions of the countries involved. این مقاله راهبردهای توسعه روستایی را در جهان سوم مورد بررسی قرار می‌دهد. روش پژوهش «توصیفی-تحلیلی» است. منظور از توسعه روستایی، راهبردی همه جانبه است که برای بهبود زندگی اقتصادی-اجتماعی روستاییان انجام می‌گیرد. توسعة روستایی صرفاً با مسایل کشاورزی در ارتباط نیست. بلکه جنبه‌های گوناگون زمین، جامعه و اقتصاد روستایی را دربرمی‌گیرد. انواع راهبردهای توسعة روستایی شامل راهبرد فن سالارانه یا تکنوکراتیک، اصلاح طلبانه، رادیکال و نظام مبتنی بر بازار آزاد می‌شود. مهمترین عوامل مؤثر بر توسعة روستایی سیاستهای ارضی، تکنولوژیکی، اشتغال، آموزشی، تحقیقاتی و ترویجی، ایجاد مؤسسات روستایی، صنعتی کردن روستا، قیمت‌گذاری، حلقة ارتباطی با دیگر بخشهای اقتصادی حمایت‌کننده و توسعة هماهنگ است. بی‌تردید، هرگونه برنامه‌ریزی توسعة روستایی باید با توجه به راهبردهای مذکور، متناسب با شرایط طبیعی اقتصادی و فرهنگی کشورهای مورد نظر صورت پذیرد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2212_f422898d8698c0124eb922d8d0a47530.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Local Methods of Rain- Water Exploitation: Case Study: Kish Island شیوه های بومی بهره گیری از منابع محدود (مورد: آب باران در جزیره کیش) 77 94 2213 10.29252/kavosh.2002.2213 FA عباس سعیدی دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی تهران Journal Article 2000 12 18 The ancient water- storage and irrigation systems in Iran are considered as one of the most important artistic architectural works of the country. Massive research has been carried out on the existing qanats, water-storage and irrigation systems in central plateau of Iran. Yet, our systematic knowledge of water-storage systems of the country, outside this area is very insignificant. This article aims at the water -storage systems in one of the Persian Gulf islands, Kish. While the water exploitation systems are introduced on Kish Island, the details of their hydrological and architectural aspects have also been reviewed. The study indicates that owing to the specific natural conditions of Kish Island, the systems of water-storage has its own particular features and characteristics. سیستم‌های قدیمی ذخیره و بهره برداری از آب و آبیاری در ایران از جمله مهمترین آثار هنری و معماری ایران به شمار می‌روند. در مقام مقایسه، عمده مطالعات و بررسی‌ها در این زمینه برروی قنات‌ها، نحوة ذخیره آب و آبیاری در فلات مرکزی ایران متمرکز گردیده است در حالی که آگاهی علمی ما در زمینة سیستم‌های ذخیره آب و آبیاری خارج از فلات مرکزی ایران بسیار محدود است. این مقاله به معرفی و مطالعة سیستم بهره‌برداری از آب باران و ذخیرة آن در یکی از جزایر خلیج فارس (کیش) می‌پردازد و جنبه‌های هیدرولوژیک و معماری آن را مورد توجه قرار می‌دهد. در این مطالعه، مشخص میشود که ویژگیهای سیستم گردآوری و ذخیرة آب در جزیرة کیش براساس شرایط خاص طبیعی، و به ویژه کمبود آب و تبخیر شدید، شکل گرفته است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2213_b4568825ff8d3edfa56e4a089a180ae2.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 The Estimate of Flood Volume in Drainage Basins Based on Morphometric Data Case Study: Zohreh & Khyrabad Basins in Iran برآورد دبی سیلاب در حوضه های آبریز بر مبنای ویژگی های فیزیوگرافیک (مطالعه موردی: حوضه های آبریز زهره و خیرآباد) 95 105 2214 10.29252/kavosh.2002.2214 FA منوچهر فرج زاده استادیار دانشگاه تربیت مدرس عزت الله قنواتی استادیار دانشگاه تربیت معلم Journal Article 2000 11 02 Flood is the most important disaster in Iran that has negative effects on the environment. In order to forecast this phenomenon, researches have used different methods such as statistical analysis, rainfall, runoff model, etc. In this paper, to forecast the flood in Zohreh and Khyrabad basins, morphology data were used. To this end, 12 physiography variables such as area, slope gradient, relief and other factors are studied for 15 sub-basins of case study area. Then, all these factors with maximum flood discharge, as dependent factor, are combined in multiple regression model using backward method. The produced model is calibrated for sub-basins using a correction coefficient. The result of this work indicates that length of basins, gravelius coefficient and the main drainage length factors are the main factors that can be used in the final produced model. The final model is evaluated based on regression coefficient, which shows a very high correlation between estimated and measured flood data. یکی از موضوع‌های اصلی در مقابله با آثارتخریبی سیلاب‌ها، میزان حجم سیلابی است که در حوضه‌های آبریز بروز می‌کند. به طور معمول، این ارزش از طریق اندازه‌گیری دبی در ایستگاههای هیدرومتری صورت می‌گیرد. در شرایطی که بنا به دلایل مختلف، آمار دبی در اختیار نباشد، محققان با استفاده از روش‌های مختلف، سعی می‌کنند مقدار آن را برآورد نمایند. از جملة این روش‌ها استفاده از مشخصات فیزیوگرافیک حوضه‌های آبریز است که به علت ثبات و اندازه‌گیری دقیق و سریع، مورد توجه محققان قرار دارد. شناخت روابط موجود بین حجم سیلاب و ویژگی‌های فیزیوگرافیک، ارائه مدلی برای برآورد سیلاب را امکانپذیر می‌سازد. تعیین مهم‌ترین پارامترهای تأثیرگذار در مدل نهایی موضوع این تحقیق را تشکیل می‌دهد. این مطالعه در حوضه‌های آبریز «زهره» و «خیرآباد» در جنوب کشور - با اندازه‌گیری 12 دادة فیزیوگرافیک در ۱۵ زیر حوضه - صورت گرفته است. نتیجة این تحقیق نشان می‌دهد که با بهره‌گیری از روش «رگرسیون» چند متغیره، طول حوضه، ضریب تراکم یا کشیدگی و طول آبراهة اصلی متغیرهایی هستند که از طریق آنها می‌توان حجم سیلاب حوضه‌های آبریز را با دقت بسیاربالا اندازه‌گیری کرد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2214_27faf1e4bcb53ecbd38b67d402396d60.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Coincidence or Lack of Coincidence between Meteorological and Agricultural Droughts هم زمانی یا عدم هم زمانی خشکسالی هواشناسی و خشکسالی کشاورزی (مطالعه موردی: ایستگاه تحقیقات هواشناسی کشاورزی سرارود کرمانشاه) 107 117 2215 10.29252/kavosh.2002.2215 FA غلامعلی مظفری استادیار گروه جغرافیای دانشگاه یزد Journal Article 2001 04 21 Drought is a natural disaster which can lead to human and economic losses. This phenomenon takes place under different climatical systems. There is not a general agreement on the definition of drought, because the definitions depend on different specialists as they have been pointed to meteorological, hydrological and agricultural droughts in scientific references. Meteorological drought is experienced only when rainfall deviates appreciably below normal. Hydrological drought is referred to as periodical shortage of water resources for different reasons in a given time. Agricultural drought is caused by an inadequate availability of soil - water over a critical period, and this condition also depends on plant species and soil types. This study has focused on coincidence or lack of coincidence between meteorological and agricultural droughts. To do this, meteorological and phenological data from agricultural meteorology research station in SRARUD - KERMANSHAH during 1990-91 to 1998-99 (except for 1993-94 when field has not been cultivated) have been used. Results show that agricultural drought was coincident with meteorological drought, and this has occurred even during wet years, for example during 1994-95 and 1997-98 agricultural years. خشکسالی یکی از بلایای طبیعی است که با خسارت‌های مالی و جانی فراوانی همراه است. این پدیده تحت هر رژیم بارش و رژیم دمایی به وقوع می‌پیوندد. تعریف مورد قبول عام در مورد خشکسالی وجود ندارد؛ زیرا نزد افراد با تخصصهای مختلف دارای معانی متفاوتی است و در منابع علمی به رخداد خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژیکی و کشاورزی اشاره شده است. خشکسالی هواشناسی عبارت است از: کمبود غیرنرمال و طولانی‌مدت بارش، و خشکسالی هیدرولوژیکی به صورت دوره‌ای با ذخیره آبی واقعی کمتر از میزان حداقل ذخیره آبی مورد نیاز برای فعالیت های مشخص است. خشکسالی کشاورزی تحت شرایط عدم کفایت میزان آب - خاک قابل دسترس در یک دوره زمانی بحرانی ایجاد می‌شود و این شرایط به نوع گونه گیاهی و نوع خاک بستگی دارد. در این تحقیق، به بررسی هم‌زمانی یا عدم هم‌زمانی دو رخداد خشک‌سالی هواشناسی و خشک‌سالی کشاورزی پرداخته شده است. برای انجام این بررسی، از داده‌های هواشناسی و اطلاعات فنولوژیکی گندم دیم سرداری در محدوده زمانی سالهای 91-1990 تا 99-1998 (به استثنای سال زراعی 94-1993 که مزرعه کشت نشده است) ایستگاه تحقیقات هواشناسی کشاورزی سرارود کرمانشاه استفاده به عمل آمده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با رخداد خشکسالی هواشناسی، خشکسالی کشاورزی نیز به وقوع پیوسته و حتی در سال هایی که از نظر هواشناسی، ترسالی محسوب می شود نیز نظیر سال های زراعی 95-94 و 98-97 علی رغم بهبود شرایط رطوبتی خشکسالی کشاورزی به وقوع پیوسته است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2215_90b3f6655cc40cf70046928b4af014eb.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Evidences of Environmental Changes in Arid and Semi-arid Regions شواهد تغییرات محیطی در نواحی خشک 119 147 2216 10.29252/kavosh.2002.2216 FA داریوش مهرشاهی استادیار گروه جغرافیای دانشگاه یزد Journal Article 2001 01 31 Arid and semi-arid areas cover more than 30 percent of the earth's lands. During the Quaternary period in reaction to glacial prigression and regression and climate changes, arid regions changed dramatically. Evidence of such environmental variations has been preserve with specific geomorphological, sedimentological, geochemical and biological features. This paper aims to introduce the evidence of climatic and environmental changes during Quaternary period, while classifying those pieces of evidence according to their nature, and origin. The study has been done through library work and the most significant features, in terms or their palaeoenvironmental nature, have been selected and classified. Careful analysis of the characteristics of palaeoenvironmental evidence in air lands can offer a basic foundation for local and regional planning. نواحی خشک و نیمه خشک برروی هم بیش از ۳۰ درصد مساحت خشکی‌های زمین را دربرمی‌گیرند. این نواحی در دوران چهارم، همراه با پیش‌روی و پس‌روی یخچال‌های قاره‌ای و تغییرات اقلیمی، از نظر وسعت و نوع فرآیندهای طبیعی، تغییرات و تحولاتی را متحمل شده‌اند. آثار ناشی از این تغییرات و تحولات به صورتهای مختلف ژئومورلوژیک، رسوبی، فیزیکی، شیمیایی و زیشتی، کم و بیش محقوظ مانده‌اند که شناخت و بررسی آنها می‌تواند در تشخیص وسعت و شدت تغییرات محیطی به ما کمک نماید. در این مقاله که با مطالعة منابع مختلف و به روش کتابخانه‌ای تهیه گردیده، ضمن دسته‌بندی انواع شواهد تغییرات محیطی در نواحی خشک، بنا بر نوع و ماهیت آنها، به طور مختصر، هریک از این شواهد مورد توجه قرار گرفته‌اند. مطالعة دقیق ویژگی‌های این گونه آثار موجود از شرایط محیطی گذشته در نواحی خشک می‌تواند زیربنای مناسبی را جهت برنامه‌ریزی‌های محلی و ناحیه‌ای فراهم آورد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2216_24c38526ca5d860f4df5a61ea0f6b7ab.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Scale in Cartography مقیاس در کارتوگرافی 149 159 2217 10.29252/kavosh.2002.2217 FA محمود احمری استادیار گروه جغرافیای دانشگاه یزد Journal Article 2001 01 19 As the definition of cartography implies, scale is the best cartographic document.The accuracy, content and uses of each map depend on the quality of its scale and the small amount of information accuracy that can be obtained in each map through various measurements from the map, It has a direct relationship with its scale. همانطور که از تعریف کارتوگرافی برداشت می شود، مقیاس بهترین سند کارتوگرافی محسوب می شود. دقت، محتوا و موارد استفاده از هر نقشه بستگی به کیفیت مقیاس آن دارد و میزان دقت اطلاعاتی کمی که در هر نقشه از طریق اندازهگیری های متنوع از روی نقشه به دست می آید، با مقیاس آن رابطه مستقیم دارد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2217_ce32f35b5555153d60e68cbd5fde6adc.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 2 3 2002 02 20 Introduction to the arid lands and desert research institute, Yazd University آشنایی با پژوهشکده مناطق خشک و بیابانی دانشگاه یزد 161 169 2218 10.29252/kavosh.2002.2218 FA محمدحسین مبین استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد Journal Article 2000 09 15 A large area of Iran has arid, arid and desert conditions. Considering the dry and dehydrated situation of Yazd province and also the abundant need of the province for the existence of a scientific center that is the place of interaction of different specialties in order to find basic solutions for sustainable life in arid and desert ecosystems,Establishment of Research Institute for Dry and Desert Areas to exchange views and cooperation of faculty members of Yazd University with the focus on research and experts of some executive and research organizations of the province, proposed to the Ministry of Science, Research and Technology and with the follow-up agreed in principle in It was announced on 14/4/76 that it was finally approved by the relevant ministry on 17/8/79.In this research discourse, research groups, manpower and laboratories of the Research Institute of Dry and Desert Areas of Yazd University have been introduced.Forecasts for the future of the research institute and activities and programs are also included in this report. پهنه وسیعی از کشور ایران دارای شرایط خشک، فراخشک و بیابانی است. با توجه به وضعیت خشک و کم آب استان یزد و نیز نیاز وافر استان به وجود مرکزی علمی که جایگاه تعامل تخصصهای مختلف در جهت پیدانمودن راهکارهای اساسی برای ادامه حیاتی پایدار در اکوسیستمهای مناطق خشک و بیابانی باشد، تأسیس پژوهشکده مناطق خشک و بیابانی جهت تبادل نظر و همکاری اعضای هیأت علمی دانشگاه یزد با محوریت معاونت پژوهشی و کارشناسان برخی از سازمانهای اجرایی و تحقیقاتی استان، به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد و با پیگیری های به عمل آمده موافقت اصولی آن در تاریخ 14/4/76 اعلام گردید که در نهایت در تاریخ 17/8/79 مورد موافقت قطعی وزارت متبوع قرار گرفت. در این گفتار پژوهشی به معرفی گروه های پژوهشی، نیروی انسانی و آزمایشگاههای پژوهشکده مناطق خشک و بیابان دانشگاه یزد پرداخته شده است. پیشبینی آینده پژوهشکده و فعالیتها و برنامه ها نیز در این گزارش آمده است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_2218_649c2decc767e91b37420bc18bccbca3.pdf