دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Intertextual considerations in the poetry and life of Khaghani and Bahar ملاحظات بینامتنی در شعر و زندگی خاقانی و بهار 9 47 3183 10.29252/kavosh.2023.19229.3331 FA نعیم مراونه استادیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فرهنگیان اهواز نصراله امامی استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2022 11 20 One of the main literal approaches to contemporary literary criticism is the examination of intertextuality. Introduced by Julia Kristeva, this approach paved the new way for text analysis. Unlike the traditional approaches to text analysis based on authors or poets’ genius, intertextuality discusses the effects which texts have on one another to create new works. In other words, a text, while being influenced by the previous text, would influence later works. In intertextual analyses, the main purpose is to represent the similarities existing in literary texts including poetry or prose. In literature, especially poetry, there are significant similarities that are useful for the better understanding of the texts. Malek-al-Sho’ara-ye Bahar is a late poet, writer and stylist. Studying his poems shows that he was influenced by traditional poets, especially Khaghani Shervani. This is despite his claim to have his own new style. The present study is an attempt to highlight this influence and indicate the similarities between these two poets. It is concluded that Bahar organized his poetic themes by profiting from Khaghani Shervani. یکی از مهمترین رویکردهای ادبی در نقد ادبی جدید، بینامتنیت یا رویکرد میان متنی است؛ این اصطلاح را ژولیا کریستوا در حدود پنجاه سال قبل مطرح کرد و باب تازهای برای تحلیل متون گشود. در بینامتنیت، بر خلاف دیدگاه های کلاسیک که متون را حاصل نبوغ شاعر یا کاتب می پنداشتند، بحث بر سر آن است که متون بر یکدیگر تأثیر می گذارند و از این رهگذر، آثار جدید خلق می شود. به عبارت دیگر، بنمایۀ جنبه‌هایی از آثار متأخر، آثار متقدم است و هر اثری می تواند ضمن تأثیرپذیری از آثار پیشین، بر آثار پسین نیز مؤثر باشد. در تحلیل های بینامتنی، هدف عمده، نشان‌دادن مشابهت های موجود در متون ادبی، اعم از نظم یا نثر است. در ادبیات و بویژه، متون شعری، می توان وجوه تشابه قابل توجهی در بین آثار ادبی یافت و نشان‌دادن این همانندی ها می تواند برای درک نکته‌های غامض یا روشن‌کردن ابعادی از این متون، سودمند باشد. نگاهی به اشعار ملک الشعراء بهار (1265-1330)، شاعر، ادیب و سبک شناس معاصر -با وجود ادعای خود او در داشتن سبکی نو- گویای آن است که بهار، در زمینه‌های تعبیرات و مضامین ... از سرایندگان کهن و بویژه خاقانی شروانی(520-595 ﻫ.ق)، متأثّر بوده است. این مقاله کوششی است برای نشان‌دادن این تأثیرپذیری و نمایاندن همانندی‌های این دو سراینده و بازنمودِ توجه بهار به سراینده نامدار شروان، و سرانجام آن که بهار تا چه میزان در بسیاری از مضامین شعری خود از خاقانی شروانی بهره گرفته است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3183_790fa557b743f79156d7de2a08df4644.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Analysis of text-texture in the images of poem 23 by Ahmad Shamlou by Norman Fairclough method تحلیل متن - بافت در تصاویر شعر 23 از احمد شاملو به روش نورمن فرکلاف 84 49 3063 10.29252/kavosh.2023.19501.3362 FA مرادعلی سعادت شعاع دانشجوی دکترای زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0001-6909-8307 سید جواد مرتضایی دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2023 01 07 The purpose of this article is to analyze the textual-contextual images of poem 23 of Shamlou with Fairclough pattern. Poem 23 is a political poem, and Fairclough's critical discourse analysis approach is efficient enough in the discourse analysis of this poem. This poem is an allegorical expression of the political situation of the time. The rhetorical dimensions of the images were analyzed at the level of description, and the situational context and political-social structures affecting the images were analyzed at the levels of interpretation and explanation. The central image of the poem is the chaos of the social-political situation in Iran at that time. The situational context of the pictures is the march of 23 July 1330, which resulted in the death of a large number of people. The structure influencing the space of images is the chaos of the political situation, the open and hidden differences of power institutions, the interference and competition of foreign factors, and the opposition of the leftist thinking to America and capitalism. The ideological function of the images can be found in the simultaneity of writing poetry with events, explicit expression, political words, the poet's leftist orientation and his opposition to the government. هدف این مقاله تحلیل متنی-بافتی تصاویر شعر «23» از شاملو با الگوی فرکلاف است. شعر «23» شعری سیاسی است و رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف از کارآمدی کافی در تحلیل گفتمانی این شعر برخوردار است. این شعر بیانی تمثیلی از اوضاع سیاسی زمان است. ابعاد بلاغی تصاویر در سطح توصیف بررسی شد و بافت موقعیتی و ساختارهای سیاسی-اجتماعی مؤثّر بر تصاویر، در سطوح تفسیر و تبیین تحلیل شدند. تصویر مرکزی شعر آشفتگی اوضاع سیاسی-اجتماعی ایران آن زمان است. ابعاد ایدئولوژیک تصاویر در نوع، تعداد، چگونگی و کارکرد آن‌ها مستتر است. بافت موقعیتی تصاویر، راه‌پیمایی 23 تیر 1330 است که به کشته‌شدن تعداد زیادی از مردم انجامید. ساختار تأثیرگذار بر فضای تصاویر، نابسامانی اوضاع سیاسی، اختلافات آشکار و پنهان نهادهای قدرت، دخالت‌ها و رقابت‌های عوامل خارجی و ضدّیت تفکّر چپ با آمریکا و سرمایه‌داری است. کارکرد ایدئولوژیک تصاویر، در ابعاد هم‌زمانی سرایش شعر با واقعه، بیان صریح، واژگان سیاسی، گرایش چپ شاعر و مخالفت او با حکومت قابل‌ردیابی است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3063_815407b69cbd1deab2d72a064015fbbd.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Working and abandoning it in mystic texts based on the mood and rank of practitioners «کسب» و «ترک» در متون منثور عرفانی تا پایان قرن هفتم (ﻫ .ق.) بر اساس مقتضیات حال و مقام 85 119 3068 10.29252/kavosh.2023.19233.3332 FA راضیه رئیسی نافچی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد احمد امین استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد جهانگیر صفری استادزبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2022 11 15 The Employment and unemployment issue is one of the disputed topics among sufists. In the Qur'an, hadiths (the statements of the prophet) and the prophet's life, occupation is emphasized. According to the tradition of the prophet of Islam, some mystics have emphasized occupation and others have suggested leaving it. Since mystics have different opinions about employment and unemployment in such a way that some prefer occupation and some prefer abandoning it, this article aims to analyze the employment and unemployment in mystic texts as much as possible. To answer the question ‘what is the status of the disciple in the discussion of occupation and joblessness it? The research method is descriptive-analytical, and the data are collected through the documentary-library method. The results of the research indicate that the seeker (disciple) and the mystic, according to the requirements of their mood and rank, were interested in occupation and abandoning it, and there is a difference of opinion regarding employment and unemployment. Mystical books arose from this issue, and getting job and trust in God is one of the requirements for the states of ecstasy and fatality. کسب و کار و ترک آن از مباحث مورد اختلاف نزد صوفیان است. در قرآن و احادیث و سیرۀ نبوی بر کسب‌کردن تأکید شده‌است. برخی از عرفا طبق سنت پیامبر گرامی اسلام (ص) بر کسب‌کردن و برخی دیگر بر ترک آن تأکید داشته‌اند. از آنجا که صوفیان دربارۀ کسب‌ و کار یا ترک آن نظریات و عقاید متفاوتی دارند، به گونه‌ای که برخی کسب را ترجیح نهاده و برخی ترک را، این مقاله بر آن است تا در حد مقدور، به تحلیل کسب و ترک آن در امّهات متون عرفانی بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که مقتضای حال و مقام سالک در بحث کسب و ترک چگونه است؟ روش تحقیق در این گفتار، اسنادی-کتابخانه‌ای و از نوع توصیفی-تحلیلی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که سالک (مرید) و عارف برحسب مقتضای حال یا مقامی که در آن قرار داشته به کسب و یا ترک کسب اهتمام ورزیده‌ و اختلاف‌نظر دربارۀ تأکید بر کسب و یا ترک آن در کتب صوفیه از همین مسأله ناشی شده‌ و نیز ترک کسب و توکّل از مقتضیات حال سکر و مقام فناست.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3068_d71ee6bfbcf9b471ce8800de8815f3a0.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Analyzing the reflection of narratives and mythological-epic characters in the poetry of Afghan women بررسی و تحلیل فراخوانی شخصیت‌ها و روایات اسطوره‌ای-حماسی در شعر زنان افغانستان 121 154 3119 10.29252/kavosh.2023.19561.3372 FA محمد دانشگر استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ تعلیم و تربیه، دانشگاه جوزجان، افغانستان 0000-0002-4266-437X سید علی قاسم زاده استاد دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) 0000-0003-4433-9957 رضا چهرقانی دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) 0000-0002-8060-3842 Journal Article 2023 01 16 Due to its inherent repeatability and transcendent nature, the myth, as a metaphorical construct, has always been reproduced in literary works, and poets have utilized this device to enhance the semantic and aesthetic development of their works. Many characters and narratives of the past epics have their roots in myths; they have been transformed into epics in the past ages and have undergone changes. Since the reproduction of mythological-epic symbols in the poetry of Afghan women is worth studying, this article attempts to examine the reflection of mythological-epic elements in the poetry of Afghan women using a descriptive-analytical method based on the intertextuality of Gérard Genette. The findings of this research indicate that contemporary Afghan poetesses have recreated mythological-epic elements through implicit, metaphorical, and referential intertextuality, employing functions such as making patterns, bolstering war-like spirits, expressing grandeur, description and spatialization, admonition and reprimand, ideological expression, expression of significance, imagery, and thematic creation. These poets have reflected social, ideological, and romantic concepts with the aid of mythological-epic elements, depicting political tyranny, and describing the social conditions during periods of civil war. اسطوره، از استعاره گونه هایی است که به دلیل برخورداری از ویژگی تکرارپذیری و ماهیت بینامتنی، همواره در آثار منظوم و منثور فارسی بازتولید شده و شاعران به یاری این عنصر تصویرساز به توسعۀ معنایی و زیباشناختی آثار خود پرداخته اند. شخصیت های اسطوره ای در عصر حماسی از نقش ایزدی، به شکل پهلوان حماسی درآمده و شخصیت اسطوره ای-حماسی یافته اند. به همین سبب، بسیاری از شخصیت ها و روایات حماسی پیشینۀ اسطوره ای دارند که در روزگار پسین از عالم اسطوره به شکل حماسه درآمده و دستخوش تغییر و دگردیسی شده اند. گسترۀ بازتولید شخصیت ها و روایت های اسطوره ای-حماسی در شعر زنان افغانستان ایجاب می کند تا در این خصوص پژوهش شایسته انجام شود. به همین دلیل، نوشتار حاضر تلاش دارد بازتاب شخصیت ها و روایات اسطورهای-حماسی را در شعر زنان افغانستان، با تکیه بر اشعار خالده فروغ (1351)، لیلا صراحت‌روشنی (1337-1383) و لیلا کاویان (1329-1376)، به روش توصیفی-تحلیلی، مبتنی بر آرای بینامتنی ژرار ژنت، بررسی و تحلیل کند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بانوان شاعر معاصر افغانستان عناصر اسطوره ای-حماسی را با کارکردهای الگوسازی، تقویت روحیۀ جنگاوری، بیان عظمت و بزرگی، توصیف و فضاسازی، توبیخ و ملامت، ایدئولوژیک، بیان اهمیت، تصویرسازی و مضمون آفرینی به گونه های تلمیحی، تشبیهی و اشاری بینامتنیت ضمنی و ارجاعِ بینامتنیت صریح بازآفرینی کرده اند. این شاعران، به یاری عناصر اسطوره ای-حماسی مفاهیم اجتماعی، ایدئولوژیک و عاشقانه را بازتاب داده، استبداد سیاسی نظام سلطنتی کشور را نکوهش و اوضاع اجتماعی در دوران جنگ های داخلی را توصیف کرده اند.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3119_dfa20ef7e943f09bf40560db1a6c5fc0.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Title Comparison of the lyrical mentality of Nezami Ganjavi and Khajooy Kermani based on Leyli va Majnoon and Gol va Nowrouz مقایسۀ ‌ذهنیّت ‌غنایی ‌نظامی‌گنجوی ‌وخواجوی‌کرمانی ‌با ‌تکیه ‌بر‌«لیلی‌ و مجنون وگل‌ و نوروز» 155 191 3094 10.29252/kavosh.2023.19386.3350 FA مرتضی خوش نیت دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران 0000-0002-5043-5016 شهروز جمالی استادیار زبان وادبیات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان، ایران 0000-0002-5043-5016 مرتضی رزاق پور استادیار زبان وادبیات فارسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان، ایران 0000-0001-5349-9536 Journal Article 2022 12 27 This article compares the lyrical mentality of Nezami Ganjavi in the poems Leyli va Majnoon and that of Khajooy Kermani in the poem Gol va Nowrouz. The dramatic difference of the lyrical mentalities in these works is the result of the fusion of the poets’ and the audience's mental patterns. Nezami Ganjavi’s mastery in the poem Leyli va Majnoon is an example of traditional lyrical poems in the Persian literature. The poem Gol va Nowrouz by Khajooy Kermani also has a high position in the Persian literature in the form of a Masnavi with lyrical and romantic contents. The points discussed in this research include a) the mind and influential lyrical personality of the two poets, b) the presentation of romantic contents that end in human education and c) the mentality of the audience. Loyalty in love is the main theme of the two poems, and both poets refer to an informative and wise issue with a lyrical nature. The internalized feelings and emotions that can be concretely understood by the audience in both poems are examined and analyzed. The content elements of the two poems are based on love for education and human development. Therefore, in this article, the themes, thoughts and views of those two works are examined, and the degree of their influence on education and training with the mentality of the audience is evaluated. In Leyli va Majnoon, there are certain inner meanings that are not seen in Gol va Nowrouz. However, most of the lyrical themes are common in these two poems, and there are also differences that sometimes seem prominent. This article compares the lyrical mentality of Nezami Ganjavi in the poems Leyli va Majnoon and that of Khajooy Kermani in the poem Gol va Nowrouz. The dramatic difference of the lyrical mentalities in these works is the result of the fusion of the poets’ and the audience's mental patterns. Nezami Ganjavi’s mastery in the poem Leyli va Majnoon is an example of traditional lyrical poems in the Persian literature. The poem Gol va Nowrouz by Khajooy Kermani also has a high position in the Persian literature in the form of a Masnavi with lyrical and romantic contents. The points discussed in this research include a) the mind and influential lyrical personality of the two poets, b) the presentation of romantic contents that end in human education and c) the mentality of the audience. Loyalty in love is the main theme of the two poems, and both poets refer to an informative and wise issue with a lyrical nature. The internalized feelings and emotions that can be concretely understood by the audience in both poems are examined and analyzed. The content elements of the two poems are based on love for education and human development. Therefore, in this article, the themes, thoughts and views of those two works are examined, and the degree of their influence on education and training with the mentality of the audience is evaluated. In Leyli va Majnoon, there are certain inner meanings that are not seen in Gol va Nowrouz. However, most of the lyrical themes are common in these two poems, and there are also differences that sometimes seem prominent. موضوع این مقاله بحث و بررسی دربارۀ مقایسۀ ذهنیّت غنایی نظامی گنجوی در منظومۀ «لیلی و مجنون» و ذهنیّت غنایی خواجوی‌کرمانی در منظومۀ «گل و نوروز» است. تحوّل شگرف ذهنیّت غنایی در این دو اثر، ناشی از آمیختگی ذهن شاعر و مخاطب است. چیره دستی نظامی در منظومۀ «لیلی و مجنون» بین منظومه های سنّتی غنایی ادبیّات فارسی مثال زدنی است. با این حال، منظومۀ «گل و نوروز» خواجو نیز در قالب مثنوی با محتوایی غنایی و عاشقانه در ادبیّات فارسی جایگاه رفیعی دارد. در شرح مطالب مقاله سه مبنای محتوایی این پژوهش اینگونه آمدهاست: 1) ذهن وشخصیّت اثرگذار غنایی هر دو شاعر؛ 2) ارائة محتواییعاشقانه که به تربیت انسانی ختم می شود؛ و 3) برداشت ذهنی مخاطب از منظومه ها؛ که محورهای اصلی این مقاله به شمار می آیند. وفاداری در عشق، بنمایۀ اصلی این دو منظومه است و با ماهیتی غنایی، هر دو شاعر به مضمونی آموزنده و حکیمانه اشاره دارند. احساسات و عواطف درونی شاعر که در این دو منظومه برای مخاطب به صورت ملموس درک می شود، بررسی و تحلیل شده اند. عناصر محتوایی دو منظومه بر پایۀ عشق به تربیت و تکامل انسانی استوار است. بنابراین در این مقاله مضامین، افکار و دیدگاه های دو اثر بررسی شده است و میزان تأثیر آنها بر تعلیم و تربیت با ذهنیّت مخاطب مشاهده می شود. در منظومۀ «لیلی و مجنون» تغنیّات درونی وجود دارد که در مثنوی «گل و نوروز» مانند آن را مشاهده نمی کنیم. اکثر مضامین غنایی در این دو مثنوی مشترک هستند و در مواردی هم اختلاف وجود دارد که گاهی این اختلافات برجسته به نظر می رسد.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3094_344299777f3ebe1cc3ba4baef2f865f6.pdf

دانشگاه یزد کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی 2645-453X 24 59 2024 02 20 Has the pronunciation of Persian vowels changed in the contemporary era? آیا تلفظ مصوّت‌های زبان فارسی در دوران معاصر تغییر کرده است؟ 193 214 3093 10.29252/kavosh.2023.19143.3328 FA عبدالخالق پرهیزی عضو هیأت علمی گروه ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور مرکز بوکان 0000-0002-6400-4946 Journal Article 2022 11 09 The prosodic meter of official Persian poetry is based on the distinction between short and long syllables. The number and order of short and long syllables in all the hemistich of a poem should be the same. The shortness and length of syllables is itself the result of the shortness and length of vowels. There are three long vowels: "â", "u" and "i" and three short vowel: "a", "o" and "e". The length of each long vowel should be twice of its short symmetry. But in today's colloquial language, long vowel can be pronounced short and short vowel can be pronounced long, without each vowel being mistaken for its counterpart because today, in addition to the difference in length, the vowels are also different in place of articulation. As a result, today the official prosodic meter seems incompatible and foreign to the Persian language and the question is, did this inconsistency exist since the beginning of official prosodic poetry or did arise later of changes in the phonetic system of the Persian language? Some researchers believe in the second clause and obtain important and extensive results from this belief, which all seem to be false. Here we have examined this issue in a descriptive- analytical manner and provided reasons for the inaccuracy of the opinion of these researchers. مبنای وزن عروضی شعر رسمی فارسی تمایز هجاهای کوتاه و بلند است. تعداد و ترتیب هجاهای کوتاه و بلند در همه مصراع های یک شعر باید یکسان باشد. کوتاهی و بلندی هجاها خود ناشی از کوتاهی و بلندی مصوّت هاست. مصوّت های بلند سه تا هستند: «ا» (â)، «و» (u) و «ی» (i) و مصوّت های کوتاه نیز سه تا هستند: «ـَ» (a)، «ـُ» (o) و «ـِ» (e). امتداد هر مصوّت بلند قاعدتاً باید دو برابر قرینه کوتاه آن باشد، امّا در زبان محاوره امروز مصوّت بلند می تواند کوتاه تلفّظ شود و مصوّت کوتاه، بلند تلفّظ شود بدون اینکه هر مصوّت با قرینه خود اشتباه شود؛ زیرا امروز مصوّت ها علاوه بر تفاوت امتداد از لحاظ واجگاه نیز با هم متفاوتند. در نتیجه، امروز وزن عروضی رسمی با زبان فارسی ناسازگار و بیگانه به نظر می رسد و این سؤال مطرح است که این ناسازگاری از آغاز شعر عروضی رسمی فارسی وجود داشته است یا بعدها در اثر تحوّلات دستگاه صوتی زبان فارسی به وجود آمده است؟ بعضی از پژوهشگران این عرصه به شق دوم معتقدند و نتایج مهمّ و وسیعی از این باور خود به دست می آورند که اکثراً نادرست به نظر می رسد. در مقاله حاضر این مسئله به روش تحلیلی-توصیفی مورد بررسی قرار گرفته و دلایلی در رد نظر این گروه از پژوهشگران عرضه شده است.

https://kavoshnameh.yazd.ac.ir/article_3093_d4dccc74096379d230b88371a873b7a0.pdf